1- Fiziksel ürtiker
2- Kolinerjik ürtiker
3- İlaçlara bağlı gelişen ürtiker
4- Sokmalar, ısırıklara bağlı ürtiker
5- Sistemik hastalıklar

FİZİKSEL ÜRTİKER

Soğuğa maruz kaldıktan sonra, el, yüz veya herhangi bir yerin şişmesi, özellikle ailesel bir form olan soğuk ürtikerini simgeler. Kemerler, sıkı giysiler veya çorapların deri üzerinde belli bir zaman bası uygulamasından sonra görülen fiziksel ürtiker,  bası ürtikeridir. Güneş ışınlarına maruz kalınarak da, deride fiziksel ürtiker gelişebilir.

KOLİNERJİK ÜRTİKER

Yaygın olarak görülen kolinerjik ürtiker, özellikle sıcak banyolar gibi, spor gibi ter bezlerinden ter salınımını uyaran etkenler ile oluşan küçük ürtiker noktaları şeklinde gözlenir.

İLAÇLARA BAĞLI ÜRTİKER

İlaçlar, hayatı tehdit eden akut anaflaktik şoktan, küçük ürtiker noktalarına kadar değişen bir tablo yaratabilir. Ürtikerli hastaların yaklaşık 1/3 ünde, asetil salisilik asit ( aspirin etken maddesi ) ile döküntülerin geliştiği bilinmektedir. Penisiline karşı oluşan aşırı duyarlılık, ürtikerin yaygın bir sebebidir.

SOKMALAR, ISIRIKLARA BAĞLI ÜRTİKER

Bazı böceklerin deriyi sokmaları,ısırgan otu, deniz anasının deri temasının olduğu yerde mast hücrelerinden histamin salınımı uyarılır.

SİSTEMİK HASTALIKLARA BAĞLI ÜRTİKER

Atopik dermatit, derinin inflmasyonu (yangısı) anlamına gelir. Genellike atopik egzama ya da allerjik egzama olarak adlandırılır.

Atopik kelimesi, hastaların önemli bir kısmında allerji öyküsü olması nedeniyle kullanılmaktadır.

Atopik dermatitli hastalarda allerjik rinit ya da astım gibi diğer allerjik bir hastalık ta bulunabilir.

Ayrıca bu hastalarda, allerjik rinit veya astım ortaya çıkma riski normal populasyona göre daha yüksektir.

Atopik dermatit kimlerde ortaya çıkar?

Atopik dermatit çocuklarda yaklaşık %15 ,erişkin hastalarda %3 oranında görülen bir hastalıktır.

Atopik dermatit hastalarının çoğunda şikayetler 5 yaşından önce ortaya çıkmaktadır. Hasaların yaklaşık 2/3 ünde çocuk büyüdükçe (ergenlik dönemine doğru) şikayetler kendiliğinden kaybolmaktadır. Ancak hangi hastalarda bu durumun gerçekleşebileceğini önceden tahmin ya da tespit edebilmek mümkün değildir.

Atopik dermatitin nedeni nedir?

Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik yani ırsi faktörler rol oynar. Anne ya da babasından birinde atopik dermatit çocuklarda ortaya çıkma riski daha yüksektir (%60).

Son yıllarda diğer allerjik hastalıklarda olduğu gibi atopik dermatit görülme sıklığı da artmıştır. İklim değişiklikleri, hava kirliliği, allerjenler, diyetle ilişkili faktörler, enfeksiyonlar ve hayatın ilk yıllarında maruz kalınan diğer faktörler allerjik hastalıkların artışı ile ilişkilidir.

Atopik dermatit belirti ve bulguları nelerdir?

Deri kurudur. Deride belli bölgeler kızarık, kaşıntılı ve yangılıdır. Belirtiler genellikle dirsek çukuru, diz arkası, el bileğinin iç kısmı, ayak üzeri, kulak kenarları, boyun ve göz çevresinde görülür. Ancak atopik dermatitin etkilediği vücut bölgeleri yaşa göre değişebilmektedir. (bakınız: fotoğraflarla atopik dermatit bulguları)

Etkilenen deri bölgeleri KAŞINTILIDIR. Kaşınan bölgelerde deri zamanla kalınlaşır ve üzerinde pulcuklar oluşur.

Bazen kaşıntılı deri bölgeleri üzerinde kabarcıklar ve iltihablanmalar (enfeksiyon) görülebilir.

Atopik dermatit şikayetleri zaman zaman şiddetlenebilir, bazen de kendiliğinden gerileyebilir.

Astim, hava yollarinin çesitli uyaranlara artmis yanitinin söz konusu oldugu, tekrarlayici, kendiliginden veya tedavi ile tamamen veya kismen geri dönüsümlü öksürük, hirilti, nefes darligi gibi belirtilerinin yer aldigi bir hastaliktir.

Neden olur?

Çocukluk çaginda % 90 oraninda allerjik kökenli oldugu bilinmektedir. Yil boyu maruz kalinan ev içi allerjenlerin bronslarda yarattigi allerjik iltihabi durum, soguk hava, egzersiz, viral solunum yolu enfeksiyonlari, kimyasal buharlar, hava kirliligi ve sigara dumani gibi nonspesifik uyaranlarla temas sonucu astim belirtilerinin ortaya çikmasina neden olur. Bunun yaninda spesifik olarak allerjinin söz konusu oldugu ev disi allerjenlerle temas sonucu genellikle mevsimsel olarak ayni tablo gözlenmektedir.

Nasil seyreder?

Astim tanisi alan çocuklarin çogunun hayatin ilk 2 yilinda belirti verdigi saptanir. Ilk yillarda öksürük ve hiriltinin ana uyarani viral solunum yolu enfeksiyonlaridir. Bu yaslarda akcigerlerin gelisiminin henüz tamamlanmamis olmasi, küçük hava yolu çaplarinin dar, kikirdak dokunun az olmasi, tekrarlayici brons daralmasina katkida bulunur. Dört bes yaslarinda akcigerlerin gelisiminin tamamlanmasi ile erken yaslarda astim belirtileri gösteren birçok çocukta klinik olarak düzelme gözlenmektedir. Düzelmeyen bir grup hasta ve daha geç astim tanisi almis çocuklarin bir kismi da ergenlik çaginda klinik bir iyilik dönemine girerler. Genel olarak çocukluk çaginda astim tanisi almis hastalarin yaklasik %50-60′i ergenlik döneminde iyilesirler. Iyilesen olgularin bir bölümü orta yas döneminde tekrar hastalik belirtileri göstermeye baslayabilmektedirler.

Nasil teshis edilir?

Astim tanisi koymada en degerli tani araci öyküdür. Öksürük, hirilti ve / veya nefes darligi belirtilerinin gece kötülesmesi siddetle astimi düsündürür. Yattiktan sonra veya sabaha karsi yaklasik 30 dakika süreyle devam eden ve brons genisletici ilaçlara olumlu yanit veren öksürük aksi ispat edilene kadar astim kabul edilmelidir.

Akciger fonksiyonlari nasil degerlendirilir?

Astimda akciger fonksiyonlarinin ölçülmesi gerek tani gerekse tedaviye yanitin degerlendirilmesi açisindan büyük önem tasir. Spirometre ile ölçülen solunum fonksiyonlarinda zorlu nefes verme sirasinda yapilan ölçümlerin saglikli bireylerle yapilan karsilastirilmasi ve tedavi ile bu degerlerin göstermekte oldugu düzelme degerlendirilmektedir.

Allerji nasil belirlenir?

Astima neden olmasi olasi allerjinin hangi maddeye karsi gelistiginin saptanmasinda allerji deri testleri kullanilir. Ön kol ön yüzüne veya sirta delme metodu ile uygulanan deri testinde ciltteki kizarma ve kabarmanin siddetine göre degerlendirme yapilip, hastanin neye allerjisi oldugu saptanmaktadir.

Allerji deri testi uygulamasinin mümkün olmadigi, 3 yas alti çocuklar, yaygin allerjik egzamasi olan hastalar, antihistaminik içeren ilaç kullanmakta olanlar, ciltte dermografismus adi verilen cilde bastirma sonucu kabarma reaksiyonu verenlerde, kanda spesifik immünoglobulin E düzeyi saptanmasi yöntemiyle allerjen tespiti yapilabilir.

Astim nasil tedavi edilir?

Tüm allerjik hastaliklarda oldugu gibi astimda da birinci basamak tedavi allerji gelistirilmis olan maddeden uzak durmaktir. Uygun öneriler dogrultusunda alinacak çevre önlemleri ile hastalik belirtilerinin ve bronslardaki asiri duyarliligin belirgin derecede azalmasi mümkündür.

Çevre önlemlerinin yeterli olmadigi, ilaç tedavisinin uygun görüldügü hastalarda havayolu ile akcigerlere çekilip bronslari tedavi eden sprey ilaçlar kullanilmaktadir. Bunlar sadece bronslari gevsetici özellige sahip rahatlaticilar ve allerjik iltihabin yarattigi asiri brons duyarliligini azaltmak yoluyla tedavi edici özellige sahip olanlar olarak ikiye ayrilabilir. Son yillarda bu amaca yönelik kana karisma orani en aza indirilmis, kortizonlu ilaçlara özgü yan etkileri agizdan alinanlara kiyasla çok çok az olan yeni jenerasyon kortizon bazli sprey ilaçlar gelistirilmistir. Allerjinin bronslarda yapabilecegi kalici hasari önlemede tek seçenek olarak sunulan bu ilaçlarla astim belirtileri en aza indirilmektedir.

Mantarlar ekmeği küflendiren, meyvaların bozulmasına neden olan küflerdir. Aynı zamanda kuru yapraklarda, çayırlarda, samanda, tohumlarda diğer bitki ve toprakta da bulunurlar. Soğuğa dirençli oldukları için allerji sorunu uzundur ve karın toprağı kapattığı dönemler dışında tüm bir yıl sporları havada bulunur.

Ev içinde mantarlar ev bitkilerinde ve onların saksı toprağında yaşar. Bodrum katları ve çamaşır odaları gibi nemli yerlerin yanı sıra peynirde ve mayalanmış içkilerde de bulunurlar.

TÜM YIL BOYUNCA SAMAN NEZLESİ NASIL DEĞİŞİR?

Allerjenler hayvan artıkları (kediler, köpekler, atlar, yün) kozmetik malzemeler, mantarlar, yiyecekler ve ev tozlarıda dahil olmak üzere bütün yıl boyunca bulunurlar. Ev tozu, mobilyalardan dökülen selülozdan, mantardan, ev hayvanlarında dökülen artıklardan ve böcek parçalarından oluşan karmaşık bir yapıdır. Allerji kışın sıcak hava sistemlerinin açılmasıyla ev tozunun etkisi altında artmaktadır.

ALLERJİ ZARARLI OLABİLİR Mİ?

Allerjik kişilerin soğuk algınlığına, sinüs enfeksiyonu ve kulak enfeksiyonlarına olan hassasiyetleri artmıştır. Bu hastalık onları allerjisi olmayan insanlardan daha fazla rahatsız edebilir. Hatta bazen daha ağır olarak bu kişilerde astım gelişebilir.

SİZ NE YAPABİLİRSİNİZ?

İdeal olarak allerjinizin oluştuğu yerden uzakta yaşamayı seçebilirsiniz. Örneğin sadece deniz havası teneffüs edebileceğiniz bir yerde veya hiçbir şeyin yaşamayacağı kadar kuru bir iklimde yaşamanıza devam edebilirsiniz. Ne yazık ki bu ideal uygulama nadiren yapılabilir. Ancak aşağıda sıralanan kendi kendinize yardım önerileri denemeye değerdir.

1. Çimleri keserken veya ev temizliği yaparken polen maskesi takın. (birçok eczaneden temin edilebilir)

2. Isıtma ve havalandırma sistemlerindeki filtreleri aylık olarak değiştirin yada bir hava temizleme aygıtı kullanmaya başlayın.

3. Polenlerin çok yoğun olduğu dönemlerde kapıları ve pencereleri kapalı tutun.

4. Evde bulunan bitki ve hayvanlardan uzak durun.

5. Kuş tüyü yastıkları, yün battaniye ve yün örtüleri pamuk veya sentetik maddeden yapılmış olanlarla değiştirin.

6. Gerekli olduğunda yeterince antihistaminik ve dekonjestan kullanın.

7. Yatağınızın baş tarafı yukarı kaldırılmış bir şekilde uyuyun. Bunun için yatağınızın baş tarafındaki ayakların altına birer tuğla koyabilirsiniz.

8. Genel sağlık kurallarına uyun.

Hergün egzerzis yapın. Sigarayı bırakın ve diğer hava kirliliğine neden olan şeylerden uzak durun. Dengeli beslenin karbonhitratları aza indirin. Dietinizi vitaminler ve özelliklede C vitaminiyle destekleyin.

9. Doktorunuzun tavsiyelerine uyun

10. Kış aylarında iyi bir nemlendirici kullanın. Çünkü kuru ev içi havası birçok allerjik kişinin kötüleşmesine neden olmaktadır. Ancak nemlendiricide mantar üreme şansına da dikkat edin.

DOKTORUNUZ SİZİN İÇİN NE YAPABİLİR?

Kulak Burun Boğaz uzmanınız tam bir kulak, burun, boğaz, baş ve boyun muayenesi yapacaktır. Dikkatli bir değerlendirme sonucunda doktorunuz şikayetlerinize herhangi bir enfeksiyonun yada yapısal bir bozukluğun yol açıp açmadığına ve bunlara yönelik uygun tedaviye karar verecektir.

Allerji tedavisinde bir çok ilaçtan yararlanılmaktadır ve dokturunuz bunlar arasından size en uygun olanını seçecektir. Bunlar arasında antihistaminikler, dekonjestanlar, kromolin ve kortizonlu ilaçlar vardır. Şüphelenilen bir allerjinin medikal tedavisi aynı zamanda çevre kontrolü danışmalığınıda kapsamaktadır. Sonuç olarak detaylı bir hikaye ve iyi bir muayeneden sonra doktorunuz hangi maddeye karşı allerjiniz olduğunu tespit etmek için testler önerebilir.

Solunum havasındaki allerjenlerin tek tedavisi spesifik olarak o allerjene karşı antikor oluşturacak enjeksiyonlar yapmaktır. Bundan önce hassasiyetinizin gerçek nedeni bulunmalıdır. Allerji araştırmaları ya kan tahlili yada deri testi şeklindedir. Modern testler sadece hangi maddeye karşı allerjiniz olduğu değil bu allerjinin düzeyi de ortaya çıkmaktadır. Bu, eğer enjeksiyon gerekiyorsa başlanabilecek en yüksek dozla başlayarak tedaviye cevabı en kısa zamanda almamızı sağlar.

Çocukluk döneminde başlayan, tekrar eden (mükerrer) ataklarla giden allerjik bir hastalık. Mevsimlik veya her zaman olmak üzere iki tipi vardır. Çiçek tozları, otlar, çimen ve küfler, mevsimlik; ev tozları ve yün ise parennial saman nezlesine sebep olur. Genellikle hastalar allerjik bünyelidir ve âilelerinde başka allerjik hastalık bulunur.

Hastalarda bol sulu burun akıntısı, hapşırma, burunda kaşıntı, her iki gözde sulanma, kaşıntı ve yanma vardır. Gözler şiş ve kızarık, burun mukozası soluk mâvimsi renktedir. Hastaların burun salgısı ve kanlarında akyuvarların eozinofil grubu artmıştır. Saman nezlesi yapan âmilin (allerjinin) ne olduğu ise deri testleriyle tespit edilir.

Hastalığın etkili tedâvisi yoktur. Hiposensitizasyon (duyarlılık azaltma) bâzan faydalıdır. Allerjen, ilgili mevsimden 2-3 ay önce başlayarak gitgide artan dozda hastaya şırınga edilir. Böylece allerjene karşı bağışıklık kazanmış olur.

Antihistaminler, efedrin ve fenil propanolamin faydalıdır. Sinirli ve gergin hastalara sâkinleştirici (müsekkin) verilir. Bunlarla kontrol edilemeyen vak’alarda belirtiler devâm ettiği sürece kortikosteroitler ağızdan veya teneffüs spreyleri hâlinde kullanılır.

Şüphesiz en iyisi allerjenden uzak durmaktır. O mevsimde allerjeni geçirmeyen maskeler kullanılabilir. Allerjen, ev tozu veya yün ise, tozsuz, yünsüz oda hazırlanmalıdır. Bütün örtü ve eşyâlar, antijenik olmayan maddelerden olmalıdır. Oda süpürülmemeli, sık sık ıslak bezle silinmelidir. Battaniye ve yataklar pamuk veya mümkünse tamâmen toz geçirmiyecek şekilde kılıflı olmalıdır. Sun’î boyalı gıdalar, meşrubatlar, boyalı sakız, dondurma, kuruyemiş fazla yenmemelidir.

Hastalıkta bütün tedbirlere rağmen hiçbir zaman tam bir iyileşme olmaz. Allerjenle karşılaştırıldığı zaman yeniden atak olur.

TANIM: Saman nezlesi tanımı yanlış isimlendirilmektedir. Çünkü saman bu olaya neden olmaz. Hastalık; akan / kaşınan burun ve göz, hapşırma, boğaz kaşıntısı ve burun, boğazda çok miktarda akıntıdan oluşmaktadır. Havayla solunan parçaçıklara karşı gelişen allerji buna neden olmaktadır. Yaz gribi ise bilinen grip (Virüs enfeksiyonları) den farklıdır, gribin aksine saman nezlesi gibi havadaki parçaçıklara karşı gelişen bir alerjidir. Saman nezlesi ve yaz gribi tıp dilinde allerjik rinit olarak bilinen durum için kullanılan yaygın isimlerdir. (Rinit, burun iltihabıdır.)

Her yıl çok sayıda insan allerjik rinite yakalanmaktadır. Bazıları çok hafif atlatırken bazıları için çok ağır geçmekte, işlerini engellemekte ve yaşam kalitesini bozmaktadır.

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR?

Bir bitki veya hayvana ait bir parçaçık vücüda girerse (gözü kaplayan zardan, burun veya boğazdan) bu istilayı önlemek amacıyla bağışıklık sistemine ait bir yanıt gelişir. Normal şartlar altında bu yararlı, doğal bir korunmadır. Bununla birlikte bazı kişiler bir takım maddelere karşı aşırı reaksiyon göstermektedir. Bu maddelere allerjen, kişilere ise allerjik denilmektedir. Bu olay ailevi olarak görülme eğilimi göstermektedir.

Allerjenler vücudu antikor yapmak üzere uyarırlar. Bunlar daha sonra allerjenlerle birleşerek, vücudda bu şekilde istenmeyen etkilere yol açan bazı kimyasal maddelerin salgılamasına neden olurlar. Histamin bunlar içinde en iyi bilinen kimyasal maddedir. Bu madde burun zarlarının şişmesine, kaşıntıya, tahrişe ve aşırı miktarda sümük oluşmasına neden olur.

HANGİ ALLERJENLER RİNİT YAPAR?

Havada taşınabilecek kadar küçük ve hafif olan hayvan ve bitki proteinleri gözümüz burnumuz ve boğazımızdaki zarlar üzerinde birikirler. Polenler, mantar sporları, hayvan tüyleri ve ev tozu bu parçaçıkların en sık rastlananlarındandır.

HANGİ POLENLER SORUN OLUR?

İlkbaharın erken dönemlerinde saman nezlesine polenler yada çevrede sıklıkla rastlanan ağaçlar neden olmaktadır. İlkbaharın geç dönemlerinde ise polenler çayırlardan kaynaklanmaktadır. Renkli süs bitkileri nadir olarak allerjiye neden olmaktadır. Çünkü onların polenleri havayla taşınamayacak kadar ağırdır. Bu bitkilerin polenleri bir yerden bir yere böcekler tarafından taşınmaktadır. (arılar, kelebekler)

Bazı bitkiler ise Ağustosun sonunda polen vermeye başlarlar. Bu eylül ayı boyunca devam eder. Kimi zaman ekim ayına kadar veya ilk soğuklara kadar polen verdiği olur.