sağlık haftası

Yaygın bir hastalık olan “apandisit”, karnın alt
kısmında bulunan ve apandis ya da apendiks denilen kör barsağin
iltihaplanmasıdır.

“Apendiks vermiformis uzun ince bir boru veya
solucan şeklinde ortalama 9 cm uzunluğunda kör bir barsaktır. iki ila
25 cm arasında değişen uzunlukta olabilir. Çocuklarda, yetişkinlerden
daha uzundur. Normalde karnın sağ alt bölgesinde yer almakla birlikte
farklı konumlarda bulunabilir.”

Vücuttaki işlevi lam olarak bilinmeyen apendiks, bademcik gibi lenfoid doku bakımından zengin bir organ olarak tanımlanıyor.

APANDİSİT NASIL OLUŞUR?

“Apandisit
yüzde 90 oranda, apendiks lümeninin (yani apendiksin iç kısmının) dışkı
ile tıkanmasından kaynaklanıyor. Sık görülen nedenlerden biri de tenf
dokularının şişmesidir.

Çeşitli nedenlerle apendiksin içi
tıkandığı zaman, apendiks lümeninde sıvı birikir, mikroplar çoğalmaya
başlar ve iç basınç artar. Basıncın artması ile apendiks şişmeye başlar
ve giderek apendiks dokusunun kanlanması ve beslenmesi bozulur. Daha
sonra nekroz (çürüme) ve patlama oluşur.”

Türkiye Hastanesi
uzmanları, iltihaplanmayı durdurmanın mümkün olmadığını belirterek
“apandisit önlenemez; önlemek için herhangi bir metod veya ilaç
bulunmuyor” diyorlar.

GÖRÜLME SIKLIĞI

Eldeki
verllere göre, apandisit her yasta görülmekte birlikte, en sık olarak
genç erişkinlerde, 20-30 yaş grubunda ortaya çıkıyor. 60 yaşından
büyüklerde yüzde 5-10 dolayında görülüyor, Çocuklarda en sık 6-10 yas
grubunda görülen apandisjtin, 2 yaşından küçüklerde görülme oranı yüzde
2 dolayında kalıyor.

Görülme sıklığı bakrmından cinsîyete göre
ilginç tablo gözleniyor, Ergenlik çağından Önce, kız ve erkeklerde
apandisit oranı eşit olduğu görülüyor, 15-25 yas grubunda, erkeklerde
apandisite 2 kat fazla rastlanıyor. 25 yaşından sonraki dönemde oran
tekrar eşitleniyor.

BELİRTİLER VE TANI

Prof Dr.
Hasan Taşçı ile Opr. Dr. Cavit Hamzaoğlu, apandisitin belirtileri ve
tanısıyla ilgili olarak şunları söylüyorlar. “Karın ağrısı, iştahsızlık
ve kusma temel belirtilerdir. Bunların bir araya gelmesi tanıyı
kolaylaştırır.

Karın ağrısı; apandisitin en önemli belirtisidir.
Genellikle göbek çevresinde veya mide üstünde başlar. Künt bir ağrıdır,
azalma ve çoğalma gösterebilir, ama, hiçbir zaman tamamen yok olmaz.
Genellikle 4-6 saat sürer (1-12 saat arasında değişebilir.) Daha sonra
ağrı karın sağ alt bölgesine yerleşir. Bazı hastalarda ağrı sağ alt
kadranda başlar ve orada kalır Apendiksin değişik yerleşimlerine göre
ağrı sırtta, sağ veya sol kasıkta veya mesane üstü ve makatta
hissedilebilir.

iştahsızlık, hastaların yüzde 90-95 inde ağrıdan daha önce görülen fakat önemsenmeyen bulgudur.

Bulantı
ve kusma; önemli bir göstergedir. Hastaların yüzde 75`inde bulantı
görülür. Genellikle hasta bir şey yerse Kusar, midesi boşsa kusmaz.

Bu
belirtilerin yanında, hastanın, kabızlık, ishal ve gaz çıkaramama gibi
şikayetleri de olabilir. Ancak, bunlar tanı değeri taşımazlar.”

Mauyene
bulguları, apendiksin, vücutta yerleştiği yere göre değişebiliyor.
Patlama olup olmaması da bulguları etkiliyor. Vücut ısısı bazı
kişilerde normal kalmakla birlikte bazılarında 37.5-38 dereceye
çıkıyor. Hastanın, fazla hareket etmekten kaçınması ve öksürme zıplama
gibi hallerde ağrılarının artması tanı bakımından önem taşıyor.

Prof.
Taşçı ve Opr. Hamzaoğlu, apandisitle ilgili önemli bir noktaya işaret
ederek; apandisit belirtilerinin, birçok hastalığın belirtilerine
benzediğini belirtiyorlar. Bu nedenle bulguların değerlendirilmesi
açısından hekimin deneyimi büyük önem taşıyor.

Prof. Taşçı ve
Opr. Hamzaoğlu`nun verdikleri bilgilere göre; karın içi lenf bezleri
iltihabı, mide ve bağırsak iltihabı, kadın hastalıkları, dış gebelik,
mide ve onikiparmak bağırsağının delinmesi, idrar yolları iltihabı ve
taşları, safra kesesi iltihabı, pankreas İltihabı ve bağırsak
damarlarının tıkanması gibi rahatsızlıklarla apandisit aynı bulguları
verebiliyorlar.

KESİN TEDAVİ

Özellikle gençlik
döneminde ortaya çıkan bu yaygın rahatsızlığın ilaçla tedavi imkanı
bulunmuyor. Ancak, apandisit, tedavisi kolay hastalıklar arasında yer
alıyor. Türkiye Hastanesi hekimleri. kesin tedavinin ameliyat olduğunu
belirterek, “hasta, laparoskopik (kapalı) veya açık appendektomi
yöntemiyle ameliyat edilip, apandisit alınmalıdır” diyorlar. Prof.
Taşçı ve Opr. Hamzaoğlu, apandisit ameliyatlarıyla ilgili şu bilgileri
veriyorlar:

“Apandisit tanısı konan veya apandisit olabileceği
düşünülen hastaların ağızdan beslenmemeleri, ağrı giderici almamaları
gerekir. Apandisit, 4 grupta toplanır. Üç gruptaki vakalar;

akut
apandisit, perfore (patlamış) apandisit, patlamış ve apse yapmış
apandisit, kesin olarak ameliyatla tedavi edilmelidir. Dördüncü grup
plastrone apandisittir. Bazen karın içinde omentum adı verilen bir yağ
perdesi, apendiksi sarar ve iltihabın karın içine yayılmasını önler.
Buna plastrone apandisit denir. Bu durumda hasta hastaneye yatırılır ve
gözlem altına alınarak, antibiyotik tedavisine başlanır. Eğer
şikayetler gerilerse hasta taburcu edilir ve 6-8 hafta sonra tekrar
değerlendirip ve ameliyata alınır.”

ÖLÜME NEDEN OLABİLİR

Günümüzde
apandisit ameliyatları en basit operasyonlardan biri sayılıyor. Ancak
tedavisi bu derece kolay olmasına rağmen, ihmal edilmesi halinde.
apandisit, tehlikeli bir hastalık oluveriyor. Zamanında ameliyat
edilmediği zaman İltihaplı apendiksin patlaması ölüme yol açabiliyor.

Genç erişkinlerde yüzde 15-25, çocuklarda yüzde 50-85, yaşlılarda yüzde 60-90 arasında patlama ihtimali bulunuyor.

Prof.
Taşçı ile Opr. Hamzaoğlu, özellikle yaşlılar ve çocuklar açsından
apandisitin büyük risk oluşturduğuna dikkat çekiyorlar ve “Yaşlı ve
çocuklarda bulgular az olduğundan teşhis konulduğunda patlama olayı
gerçekleşmiştir. Bu nedenle ölüm riski çok fazladır.

Genç erişkinlerde apandisitte ölüm oranı yüzde 0.1 in altındayken yaşlılarda bu oran yüzde 50 civarındadır” diyorlar.

Zamanında doktora başvurulduğunda basit; ama, geç kalındığında ölümcül bir hastalık sorunu.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DURUMLAR

· Karın ağrısı olduğu zaman kesinlikle kendi başınıza ağrı kesici almayın, mutlaka bir doktara başvurun.

·
Bazen apandisitte doktorlarda yanılabilir ve yanlışlıkla mide
tedavisine başlanır. Eğer ağrınız geçmiyorsa tekrar doktora
gitmelisiniz.

· Normal bir apandisit ameliyatı eğer erken teşhis
konulursa yaklaşık 15-30 dakika sürmekte ve hasta 1 gün hastanede yatıp
çıkmaktadır.

· Eğer apandisit patlamış ise, ameliyatla apandisit
alınır, batın yıkanır ve karın içine 1 adet dren (hortum) konulur ve
hasta yaklaşık 2-3 gün hastanede kalır.

· Erken teşhis ve doğru tedavi hayat kurtarıcıdır.

·
Günümüzde yüzde 100 apandisit tanısını koyduracak tetkik, laboratuvar
ve görüntüleme yöntemi yoktur. Bu nedenle hastanın şikayetleri, muayene
bulguları ve kan tetkikleri bir arada değerlendirilip teşhis konulur.
Şüpheli vakalar ağrı kesici verilmeden takip edilir.